Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê, những giá trị nổi bật được đề cử lập hồ sơ trình UNESCO công nhận di sản văn hóa thế giới
Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê được đề cử lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa Thế giới vì nơi đây đã trở thành trung tâm tôn giáo, đô thị tiền cảng phát triển thể hiện qua các dấu tích dân cư sinh sống, sản xuất thủ công, chế tác thủy tinh và đồ kim loại, đến thời kỳ phát triển cực thịnh nhất trở thành cửa ngỏ thương mại hàng hải nổi tiếng, nối Óc Eo với mạng lưới thương mại Quốc tế.
Những giá trị nổi bật khiến khu di tích này được đề cử gồm:
Chứng tích đặc biệt của nền văn minh cổ: khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê là di sản được đề cử theo chuỗi, tạo thành tổng thể hoàn chỉnh của một khu di tích tiêu biểu, đại diện xuất sắc nhất cho hàng trăm di tích thuộc văn hóa Óc Eo, bao gồm bốn khu vực liên kết chặt chẽ với nhau và có các chức năng bổ sung cho nhau, Óc Eo – Ba Thê được xác định là đô thị cảng quan trọng bậc nhất của một trong những thực thể chính trị sớm ở Đông Nam Á – vương quốc Phù Nam, phát triển phồn thịnh vào giai đoạn thế kỷ I – VII.
Di sản đề cử có 16 di tích thành phần được chia thành 04 (bốn) khu vực có tổng diện tích đề cử là 453,1 ha, trong đó:
- Núi Ba Thê - Khu A gồm 08 địa điểm: Gò Tư Trâm,Gò Sáu Thuận, Linh Sơn Tự, Linh Sơn Bắc, Linh Sơn Nam, Gò Út Trạnh, Gò Út Ảnh, Gò Cây Trâm;
- Đô thị Óc Eo - Khu B bao gồm 06 địa điểm: Gò Óc Eo, Gò Cây Thị, Gò Giồng Cát, Gò Giồng Trôm, Lung Lớn A và Lung Lớn B, Hào và thành;
- Giồng Xoài - Khu C có 01 địa điểm là Giồng Xoài;
- Nền Chùa - Khu D có 01 địa điểm là Nền Chùa.
Các di tích trong khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê chứng thực diện mạo của một trung tâm đô thị - tôn giáo – thương mại phát triển, gắn liền với sự thịnh vượng của vương quốc Phù Nam và mạng lưới hải thương Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương giai đoạn thế kỷ I – VII. Khu di sản Óc Eo – Ba Thê nổi bật ở 3 phương diện: 1/ Một trung tâm thương mại quốc tế, phát triển từ một vùng nông nghiệp trù phú, kết nối thuận lợi với biển và nội địa, nơi hội tụ nhiều sản phẩm đến từ nội vùng và xa hơn như Ấn Độ, Trung Hoa, Tây Á và Địa Trung Hải, cùng các ngành thủ công phát triển như điêu khắc gỗ và đá, chế tác hạt chuỗi và kim hoàn, luyện sắt…2/ Một trung tâm tôn giáo và văn hóa lớn, nơi núi Ba Thê giữ vai trò “núi thiêng” tập trung nhiều đền thờ Hindu giáo và Phật giáo, tượng thờ, minh văn và kiến trúc tôn giáo; 3/ Một trung tâm đô thị - cảng được quy hoạch theo mô hình hình học với thành lũy, hào và kênh đào quy mô lớn, phản ánh trình độ tổ chức xã hội cao, với những đặc trưng văn hóa đại diện tiêu biểu cho hàng trăm di tích của cư dân cổ thuộc nền văn hóa Óc Eo,
Tiêu chí thể hiện Giá trị Nổi bật toàn cầu (OUV) của Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê thể hiện ở 02 Tiêu chí:
Tiêu chí (ii) - Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là minh chứng nổi bật cho sự giao thoa quan trọng của các giá trị nhân văn trong khoảng thế kỷ I - VII AD giữa một nền văn hóa bản địa của Đông Nam Á với các nền văn hóa và văn minh khác trên thế giới, đặc biệt là nền văn minh Ấn Độ, Trung Hoa và Địa Trung Hải.
Tiêu chí (iii) - Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là minh chứng đặc biệt xuất sắc cho văn hóa Óc Eo và nền văn minh Phù Nam - một thực thể chính trị, kinh tế và văn hóa từng hưng thịnh trong giai đoạn thế kỷ I - VII AD nhưng ngày nay đã không còn tồn tại.
Khi được công nhận, khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê sẽ trở thành một trong những Di sản Thế giới khảo cổ học tiêu biểu của Việt Nam và Đông Nam Á.
Ảnh: Chuyên gia quốc tế đến khảo sát thực địa tại khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê theo quy trình tập trung (Upstream process) năm 2023
(Nguồn: Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo)
Ảnh: Chuyên gia quốc tế đến khảo sát thực địa tại khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê theo quy trình tập trung (Upstream process) năm 2023
(Nguồn: Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo)
Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang
