BAN QUẢN LÝ DI TÍCH VĂN HÓA ÓC EO ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC XÂY DỰNG HỒ SƠ ĐỀ CỬ DI SẢN THẾ GIỚI ÓC EO – BA THÊ NĂM 2026

BAN QUẢN LÝ DI TÍCH VĂN HÓA ÓC EO ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC XÂY DỰNG HỒ SƠ ĐỀ CỬ DI SẢN THẾ GIỚI ÓC EO – BA THÊ NĂM 2026

Năm 2026 đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê trình UNESCO xem xét ghi danh vào Danh sách Di sản thế giới. Với vai trò tham mưu, phối hợp và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo đã tập trung triển khai công tác hoàn thiện hồ sơ khoa học, phối hợp đón tiếp chuyên gia ICOMOS khảo sát thực địa, đẩy mạnh hoạt động đối ngoại và chuẩn bị các nội dung phục vụ quá trình thẩm định quốc tế.

1. Hoàn thiện hồ sơ đề cử, bảo đảm cơ sở khoa học và pháp lý

Trong năm 2026, công tác hoàn thiện hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, khảo sát và tư liệu khoa học đã được tích lũy qua nhiều giai đoạn, Ban Quản lý phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đơn vị tư vấn và chuyên gia rà soát, bổ sung, hoàn thiện các thành phần hồ sơ theo yêu cầu của UNESCO.

Ngày 30/01/2026, hồ sơ đề cử chính thức, Kế hoạch quản lý và các tài liệu kèm theo đã được gửi đến Trung tâm Di sản thế giới tại Paris, Pháp. Tiếp đó, ngày 03/03/2026, thông qua Công văn số 209/UBQG/2026 của Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam và Công điện số UNESCO CĐ 54.2026 của Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO tại Pháp, tỉnh An Giang nhận được thông tin về kết quả đánh giá sơ bộ của Trung tâm Di sản thế giới, xác nhận hồ sơ đã đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo Hướng dẫn thực hiện Công ước Di sản thế giới năm 1972. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở để hồ sơ tiếp tục bước vào quy trình đánh giá chuyên môn quốc tế.

Sau khi hoàn thành việc nộp hồ sơ, công tác chuyên môn tiếp tục tập trung vào việc rà soát và bổ sung các luận cứ khoa học, tài liệu pháp lý, bản đồ, bản vẽ và những nội dung liên quan đến bảo tồn, quản lý di sản. Các vấn đề về quy hoạch, quản lý xây dựng, bảo quản hiện vật, diễn giải di sản, sự tham gia của cộng đồng và sinh kế địa phương cũng được quan tâm nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa Hồ sơ đề cử và Kế hoạch quản lý.

Đặc biệt, việc hoàn thiện luận chứng cho hai tiêu chí đề cử đã thống nhất là tiêu chí (ii) và tiêu chí (iii) đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực khảo cổ học, lịch sử, địa chất, văn hóa, kiến trúc, môi trường và quản lý di sản. Các kết quả nghiên cứu cần được đối chiếu, hệ thống hóa và diễn giải phù hợp để làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu của Óc Eo – Ba Thê, đồng thời bảo đảm các nhận định đều dựa trên bằng chứng khoa học có thể kiểm chứng. Thông qua quá trình này, Ban Quản lý tiếp tục phát huy vai trò đầu mối phối hợp, theo dõi tiến độ, tổng hợp thông tin và hỗ trợ các cơ quan, đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu chuyên môn.

2. Phối hợp đón tiếp và làm việc với chuyên gia ICOMOS khảo sát thực địa

Một trong những nhiệm vụ nổi bật của năm 2026 là phối hợp tổ chức chương trình khảo sát thực địa của chuyên gia Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế (ICOMOS), phục vụ quá trình đánh giá hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê.

Trước thời điểm khảo sát, Ban Quản lý đã phối hợp với các cơ quan chức năng chuẩn bị nội dung, tài liệu, chương trình làm việc, điều kiện hậu cần và các phương án phục vụ đoàn chuyên gia. Ngày 09/08/2026, hội nghị kiểm tra công tác chuẩn bị đón tiếp và làm việc với chuyên gia ICOMOS được tổ chức, góp phần rà soát tiến độ, phân công nhiệm vụ và bảo đảm sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.

Từ ngày 17 đến 24/08/2026, Tiến sĩ Rima Hooja, chuyên gia ICOMOS đến từ Ấn Độ, thực hiện chương trình khảo sát thực địa và làm việc với các cơ quan quản lý, nhà khoa học, chuyên gia tư vấn và đại diện cộng đồng địa phương. Chương trình bao gồm khảo sát các di tích thành phần thuộc Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê, Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo, các bảo tàng và địa điểm lưu giữ hiện vật liên quan.

TS. Rima Hooja và các nhà khoa học Việt Nam thực hiện khảo sát thực địa tại di tích Gò Sáu Thuận tháng 8/2026

(Nguồn: Lê Hữu Nghĩa)

Trong quá trình làm việc, các bên đã trao đổi về những nội dung quan trọng của hồ sơ đề cử và Kế hoạch quản lý, hiện trạng bảo tồn di tích, hệ thống lưu trữ và trưng bày hiện vật, kết quả nghiên cứu khoa học, phương án quản lý xây dựng, bảo vệ cảnh quan và phát huy giá trị di sản. Việc khảo sát thực địa giúp chuyên gia đối chiếu nội dung hồ sơ với điều kiện thực tế, đồng thời trao đổi trực tiếp về những vấn đề cần tiếp tục làm rõ trong quá trình đánh giá.

Các hoạt động tiếp xúc với cộng đồng tại xã Óc Eo và xã Mỹ Thuận cũng góp phần thể hiện mối quan hệ giữa di sản với đời sống địa phương. Đây là nội dung có ý nghĩa đối với công tác quản lý lâu dài, bởi việc bảo vệ di sản không chỉ dựa vào các biện pháp chuyên môn và pháp lý mà còn cần sự đồng thuận, tham gia và trách nhiệm của cộng đồng.

TS. Rima Hooja  trong buổi tiếp xúc cộng đồng tại chùa Linh Sơn tháng 8/2026

(Nguồn: Lê Hữu Nghĩa)

Ngày 23/08/2026, UBND tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị tổng kết chương trình khảo sát thực địa của chuyên gia ICOMOS. Hội nghị là dịp trao đổi về kết quả làm việc, những vấn đề chuyên môn cần tiếp tục nghiên cứu và các nội dung cần bổ sung, hoàn thiện trong thời gian tới. Đại diện các cơ quan Trung ương, cơ quan chuyên môn, đơn vị tư vấn, các nhà khoa học và lãnh đạo địa phương cùng tham gia trao đổi, đóng góp ý kiến phục vụ quá trình hoàn thiện hồ sơ.

Kết quả của đợt khảo sát là cơ sở quan trọng để Ban Quản lý tiếp tục phối hợp tổng hợp ý kiến chuyên gia, rà soát tài liệu và tham mưu triển khai các nhiệm vụ bổ sung, giải trình theo yêu cầu của quy trình đánh giá quốc tế. Đây là bước chuyển tiếp quan trọng từ giai đoạn xây dựng hồ sơ sang giai đoạn đối thoại chuyên môn và hoàn thiện luận chứng.

3. Đẩy mạnh vận động ngoại giao và hợp tác quốc tế

Song song với công tác chuyên môn, hoạt động đối ngoại và vận động quốc tế tiếp tục được quan tâm nhằm tăng cường giới thiệu giá trị của Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê, tranh thủ sự hỗ trợ về chuyên môn và thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với hồ sơ đề cử.

Trong tháng 4/2026, đoàn công tác tỉnh An Giang tham gia các hoạt động tại Paris, Pháp, trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 224 Hội đồng Chấp hành UNESCO. Đoàn phối hợp với Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam và Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO triển khai các hoạt động trao đổi, kết nối và giới thiệu hồ sơ đề cử Óc Eo – Ba Thê. Những hoạt động này góp phần tăng cường quan hệ hợp tác, tranh thủ sự quan tâm của các cơ quan, tổ chức quốc tế đối với quá trình xây dựng hồ sơ.

Đại diện Ban quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tham dự kỳ họp lần thứ 224 Hội đồng Chấp hành UNESCO tại Pháp tháng 4/2026

(Nguồn: Ban quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo)

Từ ngày 17 đến 21/09/2026, Hội chợ Trung Quốc – ASEAN lần thứ 23 (CAEXPO 2026) diễn ra tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc. Trong khuôn khổ hoạt động tham gia của tỉnh An Giang, nội dung giới thiệu di sản văn hóa Óc Eo được lồng ghép với quảng bá tiềm năng kinh tế, văn hóa và du lịch địa phương. Đây là cơ hội mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng quốc tế với di sản, kết nối các hoạt động quảng bá văn hóa với hợp tác du lịch và phát triển địa phương.

Từ ngày 27/09 đến 01/10/2026, Hội nghị “Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực” được tổ chức tại Hà Nội và Ninh Bình. Việc tham gia các hoạt động đối thoại chuyên môn tạo điều kiện để tiếp cận kinh nghiệm quốc tế, trao đổi về các vấn đề liên quan đến bảo tồn và tính xác thực của di sản, đồng thời góp phần thúc đẩy sự quan tâm và hỗ trợ kỹ thuật đối với hồ sơ đề cử Óc Eo – Ba Thê.

Thông qua những hoạt động trên, công tác ngoại giao văn hóa được triển khai theo hướng gắn kết giữa giới thiệu giá trị di sản, trao đổi chuyên môn và vận động sự hỗ trợ quốc tế. Đây là một bộ phận quan trọng trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng hồ sơ, bổ trợ cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và quản lý di sản tại địa phương.

4. Chuẩn bị giải trình, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trong giai đoạn thẩm định

Sau chương trình khảo sát thực địa của chuyên gia ICOMOS, Ban Quản lý tiếp tục phối hợp với các cơ quan Trung ương, đơn vị tư vấn và chuyên gia rà soát, tổng hợp các nội dung cần giải trình, bổ sung. Trọng tâm là hoàn thiện luận cứ khoa học, tài liệu pháp lý, thông tin về công tác bảo tồn và quản lý, cùng các nội dung liên quan đến quy hoạch, bảo vệ di tích, diễn giải di sản và sự tham gia của cộng đồng.

Theo kế hoạch triển khai, trong tháng 11/2026, đoàn công tác dự kiến thực hiện chương trình đối thoại, giải trình trực tiếp tại Paris, Pháp, nhằm làm rõ những vấn đề chuyên môn được cơ quan tư vấn quốc tế quan tâm. Công tác chuẩn bị bao gồm rà soát tài liệu, hệ thống hóa các luận chứng, tổng hợp kết quả nghiên cứu và phối hợp xây dựng nội dung trao đổi với chuyên gia.

Ban Quản lý cũng tiếp tục theo dõi tiến trình thẩm định, phối hợp cung cấp thông tin và chuẩn bị phương án cập nhật hồ sơ theo các ý kiến chuyên môn được tiếp nhận. Việc xác định rõ nội dung cần bổ sung, cơ quan phối hợp, sản phẩm đầu ra và thời hạn hoàn thành sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều phối, bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc.

Quá trình hoàn thiện hồ sơ đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên giữa nhiều lĩnh vực chuyên môn. Bên cạnh những kết quả nghiên cứu khảo cổ học và lịch sử, các vấn đề về địa chất, cảnh quan, đất đai, môi trường, quy hoạch, bảo tồn hiện vật và quản lý xây dựng đều cần được xem xét trong mối quan hệ với giá trị của di sản. Cùng với đó, việc tiếp tục chỉnh lý hiện vật, hệ thống hóa tư liệu và bổ sung dữ liệu khoa học là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài, giúp củng cố nền tảng bằng chứng cho hồ sơ.

5. Phát huy sức mạnh phối hợp, hướng tới mục tiêu bảo tồn di sản bền vững

Để có được những thành tích nêu trên là do Ban quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của UBND tỉnh, hướng dẫn của Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Hội đồng di sản văn hóa quốc gia…đồng thời thành quả của sự phối hợp giữa Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo với các cơ quan Trung ương, các sở, ngành, chính quyền địa phương, đơn vị tư vấn, các viện nghiên cứu, nhà khoa học và cộng đồng dân cư tại khu vực di sản.

Đặc biệt, các kết quả nghiên cứu, khai quật và chỉnh lý hiện vật qua nhiều giai đoạn đã tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng luận chứng khoa học. Sự tham gia của các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực giúp các nội dung của hồ sơ được xem xét từ nhiều góc độ, trong khi các hội nghị, hội thảo và hoạt động trao đổi chuyên môn tạo điều kiện để tiếp nhận ý kiến, rà soát và hoàn thiện hồ sơ một cách hệ thống.

Đối với Ban Quản lý, công tác xây dựng hồ sơ đề cử không chỉ là nhiệm vụ hướng đến mục tiêu được UNESCO ghi danh. Đây còn là cơ hội để tiếp tục chuẩn hóa tư liệu, nâng cao chất lượng nghiên cứu, hoàn thiện phương thức quản lý và tăng cường sự gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển cộng đồng.

Trong thời gian tới, Ban Quản lý sẽ tiếp tục phối hợp triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch, chủ động tiếp thu ý kiến chuyên môn, hoàn thiện các nội dung giải trình và bổ sung hồ sơ theo yêu cầu của quy trình đánh giá quốc tế. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê có cơ sở khoa học vững chắc, tính pháp lý đầy đủ, phương án quản lý khả thi và sức thuyết phục cao.

Hành trình đề cử Di sản thế giới là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và hợp tác của nhiều bên. Những kết quả đạt được trong năm 2026 tiếp tục tạo nền tảng cho chặng đường tiếp theo, đồng thời khẳng định quyết tâm của tỉnh An Giang trong việc bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị của Óc Eo – Ba Thê, một di sản khảo cổ có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử và văn hóa Nam Bộ.

 

Ban quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang